टोकियो,जापान। इरानसँग सम्बन्धित युद्धका कारण उत्पन्न ऊर्जा संकटले एशियाली देशहरूमा दैनिक उपभोग्य वस्तुदेखि उद्योगसम्म गम्भीर प्रभाव पार्न थालेको छ। बियर, चिप्स, नूडल्स, खेलौना तथा सौन्दर्य सामग्रीजस्ता उत्पादनहरूमा कच्चा पदार्थको अभाव, आपूर्ति श्रृंखलामा अवरोध र मूल्यवृद्धिको दबाब तीव्र बन्दै गएको छ।

दक्षिण कोरियाको ५७ वर्ष पुरानो एक प्लास्टिक फिल्म उत्पादन गर्ने कारखानाका व्यवस्थापक चोई गन-सुले कच्चा पदार्थको मूल्य केही स्थानमा ५० प्रतिशतसम्म बढेको र कतिपय सामग्री पूर्ण रूपमा सकिएको बताएका छन्। उनका अनुसार उत्पादन अहिले सामान्यको २० देखि ३० प्रतिशतमा झरेको छ र आगामी १ देखि २ हप्ता अत्यन्तै संवेदनशील हुने देखिएको छ। उनले भने, “यो हाम्रो लागि अहिलेसम्मकै सबैभन्दा गम्भीर संकट हो।”

यस संकटको केन्द्रमा इरानको दक्षिणी तट नजिकको होर्मुज जलडमरू रहेको छ, जहाँबाट विश्वको करिब २० प्रतिशत तेल तथा ग्यास आपूर्ति हुने गर्दछ। मध्यपूर्वमा निर्भर एशियाली अर्थतन्त्रहरू यस अवरोधबाट सबैभन्दा बढी प्रभावित भएका छन्।

हाल सबैभन्दा ठूलो असर नाफ्था जस्ता पेट्रोलियम पदार्थमा परेको छ, जुन प्लास्टिक तथा अन्य रसायनिक उत्पादन बनाउन प्रयोग हुन्छ। यसको अभावले प्लास्टिक र रबरजस्ता आधारभूत सामग्रीको मूल्य ऐतिहासिक उच्च तहमा पुगेको छ।

दक्षिण कोरियाको प्रसिद्ध ‘बुलडक’ रेमन उत्पादन गर्ने कम्पनी सामयाङ फुड्सले लामो समयसम्म युद्ध जारी रहेमा प्याकेजिङ सामग्रीको अभाव हुने र लागत बढ्ने चेतावनी दिएको छ। प्रतिस्पर्धी कम्पनी नोंगशिमले भने २ देखि ३ महिनासम्म पुग्ने भण्डारण भए पनि भविष्य अनिश्चित रहेको जनाएको छ।

सौन्दर्य सामग्रीका कन्टेनर उत्पादन गर्ने योनवू कम्पनीले पनि प्लास्टिक रेजिनको अभावका कारण उत्पादन संकटको सामना गरिरहेको छ। कम्पनीका एक अधिकारीका अनुसार मूल्यभन्दा ठूलो समस्या सामग्रीको उपलब्धता नै हो—“कन्टेनर नै नभए उत्पादन बेच्न सकिँदैन,” उनले बताएका छन्।

जापानमा पनि यसको असर देखिन थालेको छ। डिपार्टमेन्ट स्टोर कम्पनी ताकाशिमायाले संकट लम्बिएमा कपडा र घरेलु उपकरणसम्म मूल्यवृद्धि तथा आपूर्ति समस्या फैलिन सक्ने जनाएको छ। यसैबीच, ‘वासाबीफ’ चिप्स उत्पादन गर्ने यामायोशी सेइकाले आवश्यक इन्धन अभावका कारण उत्पादन नै रोक्नु परेको छ, जसले उपभोक्तामा आत्तिएको किनमेल (प्यानिक बाइङ) बढाएको छ।

चीनमा नाफ्था अभावका कारण कृत्रिम रबर उत्पादनमा गिरावट आएको छ, जसले टायर तथा ग्लोभ्स उत्पादनमा असर पार्दै मूल्य वृद्धि गर्न बाध्य बनाएको छ। अप्रिल महिनामा चीनको उत्पादन करिब एक तिहाइले घट्ने अनुमान गरिएको छ।

भारतमा पनि प्लास्टिक बोतल र ढक्कनको मूल्य बढेपछि बोतलको पानी महँगो भएको छ भने बियर उद्योगले ग्यास अभावका कारण मूल्य वृद्धि र आपूर्ति अवरोधको चेतावनी दिएको छ।

कच्चा तेलको मूल्य वृद्धि सीधै पेट्रोल, डिजेल, विमान इन्धन र खाना पकाउने ग्यासको मूल्यमा असर पार्दै विश्वभरका उद्योग तथा उपभोक्तालाई दबाबमा पारिरहेको छ।

यसैबीच, उपभोक्ताबीच पनि डर बढ्दै गएको छ। दक्षिण कोरियामा प्लास्टिक झोलाहरू तथा रेमनजस्ता वस्तुको भण्डारण (स्टकपाइलिङ) बढेको छ। एक विद्यार्थीले भने, “प्लास्टिक प्याकेजिङ महँगो हुने डरले मैले धेरै रेमन र फोहोर झोला किनेर राखें।”

समग्रमा, इरान युद्धबाट उत्पन्न ऊर्जा संकटले एशियाली अर्थतन्त्रमा गहिरो असर पार्दै दैनिक जीवनदेखि उद्योगसम्म सबै क्षेत्रमा अस्थिरता र मूल्यवृद्धि निम्त्याइरहेको छ।