जापानमा पढाई सकेपछी यही जागिर (就職) गरेको मान्छे नेपाल जाँदा बैदेशिक रोजगार विभाग बाट श्रम स्विकृति लिनुपर्छ पर्दैन भन्ने अन्यौल धेरैमा छन् । वास्तविक कुरा नबुझेर र नेपाल सरकारले पनि बुझाउन नसकेर धेरैले दु:ख पाएको छ ।

यदी म गलत छैन भने श्रम स्विकृति भनेको नेपाल बाटै बिदेशमा श्रम गर्न जाने बेला , जान खोजेको देशमा जान स्विकृति छ कि छैन भनेर दिईने पत्र भनेर बुझेको छु । तर यस बिषयलाई राम्ररी व्याख्या नगरिएकोले बिदेशमै पढाई सकेर आफ्नो देश फर्कदा श्रम स्विकृति लिन चहिन्छ कि भनेर लिन जानेहरू पनि धेरै छन् । हुनत यसमा उनीहरूकोपनि दोष छैन , फर्कदा एयरपोर्टमा समस्या नहोस् भनेर दु:ख झेलेर , त्यस्तै परे दलाल र कर्मचारीलाई पैसा खुवाएर भएपनि लिनेगरेको सुनिन्छ ।

यहाँ मेरो अनुभव सुनाउन जाहन्छु । 

म पनि जापानमा पढाई सकेपछी यही जागिर खादैछु । जागिर खाई सकेपछी पनि चार पटक नेपाल पुगेर आएको छु । पहिलो र दोस्रो पटक जादाँ यो कुराको केही हेक्का थिएन र बुझ्न पनि गईन र भाग्यवश फर्कदा समस्या पनि भएन। तेस्रो पटक जाँदा चाँही मलाई पनि केही बुझ्न मन लाग्यो कारण नेपालको कानुन दैवले जानुन भनेझैं पटक पटक परिवर्तन भईरहन्छ । सोल्टी मोड नजिकैको बैदेशिक रोजगार विभाग पुगे , त्यहाँ देश अनुसारको श्रम स्विकृति दिने कोठा रहेछ । जापानको लागि सोध्दै जादाँ यो कोठा बाट त्यो , त्यो बाट अर्को मा जान भनियो र जादै गर्दा सोधिएको कर्मचारीहरूबाट दुई थरी उत्तर आयो , कोही भन्छ चाहिन्छ त कोही चाहिदैन । यहीनै हो भन्ने कुरा नभएपछी हाकिम साहेब कहाँ जानुभन्यो , हाकिम साहेब कहाँ पुग्दा मिटिङको लागि मन्त्रालय जानुभएको छ भनियो । प्रस्ट उत्तर नआएपछी त्यहाँको कर्मचारीले तपाईलाई रोक्न सक्ने भनेको एयरपोर्टको अध्यागमन हो, यो विषयमा बुझ्न अध्यागमन विभाग जानुस् भने । त्यहाँ बाट कालिकास्थानको अध्यागमन विभाग पुगे , त्यहाँ कोठामा कुर्सी छ तर त्यहाँ बस्ने कर्मचारी थिएन । आफ्नो काम लिएर आएका अन्य बिदेशीहरू पनि थिए , एक घण्टा भयो आएको खोई कोही पनि छैन भनेर गुनासो गर्दैथिए । बिचारा आफ्नो देशको छिटोछरितो काम हुने सिस्टम सोचका थिए होला , यो त नेपाल हो यहाँ यही सिस्टम छ भनेर मनमनै सोचे । केही समय कुरे पछी कर्मचारी आयो र आफ्नो समस्या सुनाए । तपाईको स्थिति हेर्दा त रोक्नु नपर्ने हो तर यदी रोकिनै हाल्यो भने एयरपोर्टको ईमिग्रेशले रोक्छ , त्यहाँ बुझ्न जानुस भन्यो । लौ अब यति बुझ्न अब एयरपोर्ट को ईमिग्रेश जाने ? फेरी त्यति सजिलो छ र त्यहाँ जान ? अतिनै पारो तात्यो र सोचे म यत्तिकै फर्कन्छु , कसैले रोकिहाले आफ्नो तर्क राख्छु त्यस्तै परे झगडै गर्छु भन्ने मनस्थिति बनाएर त्यहाँ बाट फर्किए । 

तर पनि मनमा त डर थियो , रोकिनै हाल्यो भने त टिकट खेर जान्छ , जापानमा आफ्नो काममा समय पुग्न सकिएन भने अर्को समस्या हुन्छ । त्यसैले आफुले चिनेको साथीहरूलाई फोन लगाए – मेरो बिषयमा एयरपोर्टको कर्मचारी सँग सोधिदिनु भनेर । एयरपोर्टकोको कर्मचारीले पनि यो स्थितिमा रोक्नुनपर्ने हो तर डेस्कमा हुने कर्मचारीको भर पर्छ भनियो । 

दोधारे कुरा आएपछी , मेरो दिमागमा एउटा कुरा आयो -मेरो जस्तै भिषा भएको र केही महिना अघी मात्र नेपाल पुगेर जापान फर्किएको चिन्ने मान्छे थियो , उसलाई सोध्यो भने थाहा हुन्छ र उसलाई सोध्दा चाहिदैन , मलाई केही समस्या भएन भन्यो । त्यति भनेपछी अलिक ढुक्क भईयो । 

फर्कने बेला भयो र एयरपोर्टको ईमिग्रेशन पुग्दा केही भनिहाल्छ भनेर मन थोरै डराएको त थियो तर केही भनेन र जापान फर्किए । त्यस पछी पनि २०१७ अक्टोवर तिर गएको थिए , कुनै समस्या बिना जापान फर्किए । 

नेपालको कर्मचारीहरूमा नियम कानुनको राम्रो जानकारी नहुँदा मैलेपनि पाउनु दु:ख पाँए , मेरो दुईदिन यताउता गर्दा बर्वाद भयो । म जस्तै धेरैले दु:ख भोगेका छन् र अहिले पनि भोग्दैछन् ।

अहिले पनि जापानमा पढाई सकेर जागिर खाएको मान्छे फर्कदा एयरपोर्टक कर्मचारीले श्रम स्विकृति नभएको कारण जान दिएन भन्ने घटना सुनिन्छ । यो पुर्णरूपमा अध्यागममा बस्ने कर्मचारीको अज्ञानतले गर्दा हो । जब भिषामा Skilled Worker, Labor , caregiver या अन्य नेपाल सरकारले दिएको working category नभएर जापानको हकमा Engineer/Specialist/International Services छ भने श्रम स्विकृति चाहिदैन तर अल्पज्ञान भएको कर्मचारीको हातमा परे यात्रुले अनाहकमा दु:ख पाउछ । 

हामीले ध्यान दिनुपर्ने एउटा महत्वपूर्ण कुरा छ । जब हामी नेपाल एयरपोर्टको Immigration मा लाईन बस्छौ त्यहाँ दुईथरीको लाईन हुन्छ । एक खाडी मुलुक, मलेसियामा जस्तो रोजगार गर्न जानेहरूको र आर्को अन्य प्रयोजन (जस्तै tourist, Student ,visit)जानेहुरूको छ। बिदेशमा पढाई सकेर working visa भएको जापानको हकमा Engineer/Specialist/International Service भएकोहरू गल्तीले पनि खाडी मुलुक, मलेसियामा रोजगार गर्नजाने लाईनमा नबस्नुहोला । यदी त्यहाँ बस्नुभयो भने तपाईलाई पनि खाडी र मलेसिया जाने Category को सम्झन्छ र तपाईको भिषाको पुरा बिवरण नहेरी सिधै श्रम स्विकृति खोज्न थाल्छ र छैन भने लिएर आउ भन्छ । यस्तो बिडम्वना छ देशको , बिदेशबाट फर्कदा पनि सामान के हुने हो कसो हुने हो भनेर डराई डराई जानुपर्ने । बिदेश जाँदा पनि एयरपोर्टमा रोकिदिने हो कि , केही भन्ने हो कि भनेर डराउनुपर्ने । Immigration Officers को अल्पज्ञान , लापर्वाही ले गर्दा धेरैले अनाहकमा दु:ख पाईरहेको छ । तिनीहरूलाई त के भयो र ? तिनीहरूको केही जादैन पैसा, समय जाने त जनताको हो । मानसिक लगायत अन्य दु:ख भोग्ने जनतानै हो । त्यसैले अनावस्यक दु:ख भोग्नु नपरोस भनेर आफैपनि अध्ययन र सोधखोज गरौं , सतर्क रहौं । नेपालको अधिकांश कर्मचारीहरू सेवा दिन भन्दा पनि कसरी सेवाग्राहीलाई दु:ख दिने भनेर सोचिरहेको हुन्छ ।यो भनेर सबै सरकारी कर्मचारीहरूको नियत यस्तै हुन्छ भन्न खोजिएको होईन  सच्चा र कर्मठ कर्मचारीलाई भने सधै उच्च सम्मान रहनेछ ।

साथै यो श्रम स्विकृतिको बिषयमा जनतालाई छर्लङ्ग पार्दिनको लागि जानकार कर्मचारीबाट जानकारी लिने कोशिसमा छु सफल भएमा सेयर गर्नेछु ।

( सो सामग्री लेखकको सामाजिक संजालबाट लिएका हौँ, तण्डुकार लामो समयदेखि जापानमा रहँदै आएका छन् । साथै उनि ट्राभल एजेन्सीमा कार्यरत पनि छन् )