टोकियो/जापान। पूर्वी जापान महाभूकम्प र टोकियो इलेक्ट्रिक पावर कम्पनी (TEPCO) को फुकुशिमा दाइइचि परमाणु उर्जा संयन्त्र दुर्घटना भएको १४ वर्ष पूरा भएको छ। समयको क्रममा पुनर्निर्माणका प्राथमिकताहरूमा परिवर्तन देखिन थालेको छ, जसका बीच दीर्घकालीन रूपमा जीविकोपार्जन र पुनर्स्थापनालाई कसरी निरन्तरता दिन सकिन्छ भन्ने विषय अहिलेको प्रमुख चुनौती बनेको छ।

सन् २०११ मार्च ११ को दिउँसो २:४६ बजे, तोहोकु क्षेत्रको समुद्री सतहमा ९ रेक्टर स्केलको महाभूकम्प गयो। त्यसपछि आएको १० मिटरभन्दा अग्लो महासुनामीलो तोहोकु क्षेत्रको तटीय भागमा विनाश गर्‍यो, जसको प्रभाव कान्तो क्षेत्रसम्म फैलिएको थियो। यस प्राकृतिक विपत्तीमा परि मृतक र बेपत्ता हुनेहरुको २२ हजार २ सय भन्दा बढि रहेको बताईन्छ ।

फुकुशिमा दाइइचि परमाणु संयन्त्रमा, भूकम्प र सुनामीको कारण बिजुली आपूर्ति बन्द भई तीनवटा रिएक्टरमा “मेल्टडाउन” (परमाणु ईन्धन पग्लिनु) भयो, जसले गर्दा ठूलो मात्रामा रेडियोधर्मी पदार्थ निस्कियो।
जापान प्रहरी एजेन्सीका अनुसार, मार्च १ सम्ममा यस भूकम्प र सुनामीका कारण १५ हजार ९०० जनाको मृत्यु भएको छ भने २ हजार ५२० जना अझै बेपत्ता छन्।
साथै, लामो समयको लागि अस्थायी शिविरमा बस्न बाध्य भएका धेरै मानिसहरूको स्वास्थ्य अवस्था बिग्रँदै गएको छ। जापान पुनर्निर्माण एजेन्सीका अनुसार, स्वास्थ्य समस्या र तनावका कारण “भूकम्पसम्बन्धी अप्रत्यक्ष मृत्यु” भएका व्यक्तिको संख्या ३ हजार ८०८ पुगेको छ, जुन गत वर्षभन्दा ६ जना बढी हो।

यसरी, भूकम्प, सुनामी र अप्रत्यक्ष कारणहरूबाट मृत्यु भएका तथा बेपत्ता भएकाहरूको संख्या २२ हजार २२८ पुगेको छ।हाल अस्थायी शिविरमा बसिरहेका व्यक्तिहरूको संख्या क्रमशः घट्दै गए पनि, जापान पुनर्निर्माण एजेन्सीको फेब्रुअरी १ को तथ्यांक अनुसार अझै पनि २७ हजार ६१५ जना विस्थापित छन्।

त्यस्तै, इवाते प्रिफेक्चरको ओफुनातो सहरमा १४ वर्षअघि सुनामीले ठूलो क्षति पुऱ्याएको थियो। पुनर्निर्माणपछि अहिले फेरि भीषण वनडढेलोले सो क्षेत्रलाई प्रभावित बनाएको छ। यस्तो “दोहोरो-प्रकोप” को शिकार भएका व्यक्तिहरूका लागि दीर्घकालीन जीविकोपार्जन तथा व्यवसाय पुनर्स्थापना अहिलेको मुख्य चुनौती बनेको छ।