राजन गौतम/जापान
पछिल्ला वर्षहरूमा अध्ययनका लागि विदेशिने नेपाली विद्यार्थीको प्रमुख गन्तव्यमध्ये जापान अग्रस्थानमा आएको छ। जापानी भाषा सिक्दै उच्च शिक्षा हासिल गर्ने, पढाइसँगै काम गर्ने र अन्ततः जापानमै राम्रो करियर बनाउने सपना बोकेर ठूलो संख्यामा नेपाली युवाहरू जापान आइरहेका छन्।

तर प्रश्न जापान आउन सकिन्छ कि सकिँदैन भन्ने मात्रै होइन। जापान आएपछि तपाईंले देखेको सपना साकार पार्न र बोकेर आएको महत्वाकांक्षा पूरा गर्न कति सहज छ? अब यसको उत्तर खोज्दा पढाइ, भाषा र रोजगारी मात्र हेरेर पुग्दैन।

जापानको पछिल्लो आप्रवासन तथा विदेशी नागरिकसम्बन्धी नीति क्रमशः कडा र नियमपालनमा केन्द्रित हुँदै गएको पक्षलाई विशेष ध्यान दिनुपर्छ। भिसा तथा बसोबासको हैसियत, कर, स्वास्थ्य बीमा, पेन्सन, विद्यार्थीले गर्न पाउने कामको समय, विद्यालयको उपस्थिति तथा अध्ययनको अवस्था जस्ता विषय भविष्यमा जापानमा बस्न र करियर बनाउन झन् महत्वपूर्ण हुँदै गएका छन्।

विशेषगरी विद्यार्थीका लागि ‘जापान पुगेपछि काम गरेर सबै खर्च सजिलै उठाउन सकिन्छ’ भन्ने सोच जोखिमपूर्ण हुन सक्छ। विद्यार्थी भिसामा काम गर्ने समय सीमित हुन्छ। पढाइभन्दा कामलाई प्राथमिकता दिँदा उपस्थिति र शैक्षिक प्रगति बिग्रन सक्छ, जसको प्रभाव पछि भिसा नवीकरण वा अर्को बसोबासको हैसियतमा परिवर्तन गर्दा पर्न सक्छ।

अर्कोतर्फ जापानमा विदेशी नागरिकको संख्या बढेसँगै विदेशी नागरिकले नियम पालना गरे/नगरेको विषय राजनीतिक र सामाजिक बहसको केन्द्रमा पनि आउन थालेको छ। यसले सबै विदेशीलाई जापानले अस्वीकार गर्न थालेको भन्ने अर्थ भने होइन। श्रमिक अभावका कारण जापानलाई विदेशी जनशक्ति आवश्यक छ। तर सन्देश क्रमशः स्पष्ट बन्दै गएको छ- विदेशीलाई अवसर छ, तर नियम पालना, भाषा, सीप र समाजमा समायोजनको अपेक्षा पनि पहिलेभन्दा बढी छ।

त्यसैले अब जापान आउन चाहने नेपाली विद्यार्थीले ‘कति कमाइ हुन्छ?’ र ‘भिसा लाग्छ कि लाग्दैन?’ मात्रै सोधेर पुग्दैन। कुन विषय पढ्ने? जापानी भाषा कुन स्तरसम्म पुर्‍याउने? पढाइपछि आफ्नो विषयसँग सम्बन्धित रोजगारी पाइन्छ कि पाइँदैन? पाँच वा दस वर्षपछि जापानमा आफ्नो भविष्य कस्तो हुन्छ? यी प्रश्नको उत्तर जापान आउनुअघि नै खोज्नु आवश्यक छ।

जापान अझै अवसर भएको देश हो, तर सजिलो सपना बेच्ने देश होइन। बदलिँदो अध्यागमन नीति र विदेशीप्रतिको कडा नियमपालनको वातावरणबीच अब सफल हुन केवल जापान आइपुग्नु पर्याप्त छैन- भाषा, शिक्षा, सीप, कानुनी नियमको पालना र स्पष्ट दीर्घकालीन योजना लिएर आउनु झन् आवश्यक भएको छ।