टोकियो/जापान। जापान विश्वका सबैभन्दा सुरक्षित मुलुकहरूमा गनिन्छ, तर यहाँका सबै खालका जोखिम खुला रूपमा देखिंदैनन्। पछिल्ला वर्षहरूमा सामाजिक सञ्जालमा यस्ता पार्टटाइम कामहरू देखापर्न थालेका छन्, जसले “छिटो पैसा”, “अनुभव नचाहिने”, र “सजिलो काम” जस्ता लोभलाग्दा वाचा गर्छन्। यीमध्ये धेरैजसो यामीबाइतो (闇バイト) का रूपमा चिनिन्छन्, जसको अर्थ हुन्छ “डार्क पार्टटाइम जब”।

देख्नमा सामान्य लाग्ने यी यामीबाइतोहरू वास्तवमा ठगी, गैरकानुनी कारोबार वा संगठित आपराधिक समूहसँग जोडिएका हुन्छन्। यस्तो खालको काममा सामेल हुनेहरूलाई सुरुमा यथार्थ थाहा नहुन सक्छ, तर पछि गम्भीर कानुनी फन्दामा पर्न सक्छन्।

विद्यार्थी, विदेशी कामदार वा आर्थिक कठिनाइमा परेका व्यक्तिहरू यामीबाइतोका मुख्य लक्ष्य हुन्। यस्तो किसिमको काम कसरी चिन्ने, कसरी जोगिने, र कसैले यस्तो प्रस्ताव राखेमा के गर्ने भन्नेबारे जानकारी आवश्यक छ।

यामीबाइतो के हो?

यामीबाइतो भन्नाले अवैध, शंकास्पद वा अपराधसँग जोडिएको पार्टटाइम काम जनाउँछ। यस्ता कामहरू सामाजिक सञ्जाल, गुप्त सन्देश अनुप्रयोग वा अनलाइन फोरमहरूमा “उच्च तलब”, “छिटो नगद”, “अनुभव नचाहिने” भन्ने शैलीमा विज्ञापन गरिन्छ।

तर यी अफरहरूको पछाडि लुकेका हुन्छन् — ठगी, पैसा अपचलन (मनी लन्डरिङ), चोरिएका सामग्रीको ओसारपसार, वा प्रत्यक्ष आपराधिक गतिविधिमा संलग्नता। यामीबाइतोमार्फत कुनै व्यक्ति अनाहकमा संगठित अपराधको हिस्सा बन्न सक्छ।

महँगो जीवनशैली र स्थिर तलबका कारण विद्यार्थी, विदेशी बासिन्दा, वा आर्थिक रूपमा संघर्ष गरिरहेका व्यक्तिहरू यस्ता अफरप्रति सजिलै आकर्षित हुने गर्छन्। जापानी अधिकारीहरूले यामीबाइतोसम्बन्धी चेतावनी दिन थालेका छन्, तर धेरैलाई खतरा महसुस हुनु पहिले नै ढिलो भइसकेको हुन्छ।

मानिसहरू किन यामीबाइतोमा फस्छन्?

यसको मुख्य कारण हो — कम मेहनतमा छिटो पैसा।
जापानमा तलबको वृद्धिदर न्यून छ, तर दैनिक खर्च निरन्तर बढिरहेको छ। यस्तो अवस्थामा अनुभव नभएका, आर्थिक संकट भोगिरहेका वा जापानी रोजगारी प्रणाली नबुझेका व्यक्तिहरू यामीबाइतोको लोभमा पर्ने गर्छन्।

लक्षित व्यक्तिहरूःविश्वविद्यालयमा अध्ययनरत विद्यार्थीहरू,जापानमा बसोबास गरिरहेका विदेशी नागरिक,सामाजिक सञ्जाल प्रयोग गर्ने किशोर तथा युवा,ऋणग्रस्त वा पारिवारिक समस्यामा रहेका व्यक्ति,जापानी भाषामा कमजोर र रोजगार खोजिरहेका व्यक्ति ।

यस्ता कामहरूको विज्ञापन प्रायः अस्पष्ट रूपमा गरिन्छ र गुमनाम रूपमा सम्पर्क गरिन्छ। “तपाईंले केवल वस्तु पुर्‍याउनुपर्छ”, “एक दिनमै ३० हजार येन कमाउने मौका” जस्ता वाक्यहरू प्रयोग गरिन्छ।तर यस्तो काममा हात हालेपछि एकपटक फसेको व्यक्ति फेरि निस्कन कठिन पर्छ — शारीरिक, मानसिक र कानुनी रूपमा।

यामीबाइतोको स्वरूप एकदमै विविध हुन्छ — यस्ता कामहरू सामान्य पार्सल डेलिभरी देखिनेजस्ता लाग्न सक्छन्, तर वास्तविकता अर्कै हुन्छ। यस्ता कामहरूको पछाडि प्रायः आपराधिक गतिविधि लुकेको हुन्छ, जसमा सहभागी हुनु कानुनी रूपमा गम्भीर अपराध मानिन्छ।

सामान्य रूपमा यामीबाइतोमा समावेश हुने कामहरूमा यस्ता हुन्छन्ःनगद पैसा संकलन गर्ने वा स्थानान्तरण गर्ने: ठगी गरेर लुटिएको रकम लिने र अर्को स्थानमा पुर्‍याउने काम।ATM वा बैंक धोखाधडीमा सहयोग गर्ने: झूठा कागजातमार्फत बैंक खाता खोल्ने वा अरूको खाताबाट पैसा निकाल्न सहयोग गर्ने।चोरिएका वा गैरकानुनी सामान डेलिभर गर्ने: मूल्यवान सामान (जस्तै स्मार्टफोन, ब्राण्डेड सामान) को ओसारपसार गर्ने।ठगीमा प्रयोग हुने टेलिफोन वा इमेल सम्पर्क गर्ने काम: वृद्ध व्यक्तिलाई ठग्ने उद्देश्यले झूठा कथाहरू सुनाएर पैसा ठग्ने।नक्कली सिम कार्ड, खाता वा परिचयपत्र खोल्ने: गैरकानुनी गतिविधिमा प्रयोग हुने उपकरण र कागजात तयार पार्ने।साइबर अपराध (जस्तै फिशिङ इमेल पठाउने) मा संलग्न हुने।ड्रग्स वा गैरकानुनी वस्तु ओसारपसार गर्ने।

यीमध्ये धेरै कामहरूमा संलग्न हुने व्यक्तिले सुरुमा आफूलाई अपराधमा सामेल भइरहेको थाहा नपाउन सक्छ। तर जापानको कानुनअनुसार, “नजानिएको” भन्ने कुरा सजायबाट उन्मुक्ति हुने कारण होइन।एकपटक पक्राउ परेपछि तपाईंमाथि आपराधिक अभियोग लाग्न सक्छ, जेल सजाय हुन सक्छ, र विदेशी भएमा भिसा रद्द हुँदै निर्वासनसमेत हुन सक्छ।