टोकियो, जापान।हालै जापानको दैनिक जीवनमा अत्यन्तै उपयोगी बनिसकेका मोबाइल ब्याट्री, हाते फ्यान, र इलेक्ट्रिक साईकलजस्ता उपकरणहरू गर्मी मौसममा आफैं बल्ने वा विस्फोट हुने घटनाहरू उल्लेख्य रूपमा बढिरहेका छन्। विशेषगरी चर्को गर्मीको बेलामा यस्ता दुर्घटना बढी हुने गर्छन्। यस प्रकारको दुर्घटना कसरी रोक्न सकिन्छ भन्ने विषयमा सतर्कता आवश्यक देखिन्छ।

मोबाइल ब्याट्री विस्फोट : केही सेकेन्डमै ठूलो दुर्घटना
टेलिभिजनमा देखाइएको एउटा परीक्षणमा स्मार्टफोन चार्ज गर्न प्रयोग हुने मोबाइल ब्याट्री अचानक धुवाँ निकाल्न थाल्छ। त्यसपछि दुईपटक विस्फोट हुन्छ, र ब्याट्रीबाट आगो  बल्न थाल्छ। १५ सेकेन्डमै ब्याट्री पूरै जलेर नष्ट हुन्छ।

२० जुलाईमा वास्तवमै यस्तै घटना टोकियोको जेआर यामानोते लाइनको रेलभित्र घट्यो। एक यात्रुले मोबाइल चार्ज गर्दै गर्दा ब्याट्री अचानक तात्न थाल्यो। जब उनले ब्याट्री हटाइन्, त्यसपछि त्यो आगलागीमा परिणत भयो।

एक यात्रुले भने,“धेरै धुवाँ निस्किरहेको थियो, गाडीभित्रको वातावरण डढेको गन्धले भरिएको थियो।”त्यस घटनामा ५ जना यात्रु घाइते भए, तीमध्ये मोबाइलको मालिक महिलाको हातमा पोलेर चोट लागेको थियो।

किन बिस्फोट हुन्छ  ब्याट्री ?
मोबाइल ब्याट्रीमा सामान्यतया लिथियम–आयन सेल प्रयोग गरिन्छ। यसले थोरै समयमै धेरै शक्ति संचित गर्न सक्छ। तर, जब अत्यधिक गर्मीको सम्पर्कमा पुग्छ, त्यो भित्री रासायनिक प्रक्रिया बिग्रेर अत्यधिक तात्न पुगी विस्फोट वा आगो लाग्न सक्छ।साथै, ब्याट्रीमा ठूलो धक्का लाग्दा भीत्र सर्ट सर्किट भएर पनि आगो लाग्न सक्छ।

फोहोरमा मिलाएर फाल्दा पनि आगोको जोखिमः
फुकुई प्रिफेक्चरो साबाए नगरमा मे ९ र १३ मा फोहोर व्यवस्थापन केन्द्रमा आगलागी भयो। बाँकी राखिएको वस्तुमा लिथियम–आयन ब्याट्री प्रयोग भएको फेला पर्‍यो।

विमानमा आगलागी, इलेक्ट्रिक साइकल विस्फोटः
जनवरीमा दक्षिण कोरियाको एअरपुसान विमानमा आगो लागेको घटना पनि मोबाइल ब्याट्रीकै कारण भएको हुनसक्ने आशंका गरिएको छ। विमानको सामान राख्ने भागमा ब्याट्री विस्फोट भएको अनुमान गरिएको छ।

कारभित्र छोडिएका ब्याट्रीबाट पनि जोखिमः
गर्मी महिनामा गाडीभित्र मोबाइल, पावरबैंकजस्ता उपकरण छाड्दा, कारको भीत्रको तापक्रम निकै बढ्ने भएकाले ब्याट्री अत्यधिक तातेर आगो लाग्ने जोखिम उच्च हुन्छ। विशेषगरी गर्मी बिदाको समयमा गाडी यात्रा बढ्ने हुँदा थप सतर्कता आवश्यक छ।

कसरी बच्ने ?
हाम्रो जीवनमा आवश्यक भइसकेको लिथियम–आयन ब्याट्री सही प्रयोग नगरेमा ठूलो दुर्घटनाको कारण बन्न सक्छ। निम्न सावधानी अपनाएर यस्तो दुर्घटना टार्न सकिन्छ:
१.सस्तो र बिना ब्रान्डको ब्याट्री वा चार्जर प्रयोग नगर्नुहोस्।
२.गर्मी हुने स्थान (जस्तो: कार, सौर्य प्रकाशमा) मा ब्याट्री छाड्नु हानिकारक हुन सक्छ।
३.चार्ज गर्ने क्रममा ब्याट्री अत्यधिक तातिरहेको छ भने तुरुन्त चार्ज रोक्नुहोस्।
४.कुनै उपकरण फुटेको, च्यातिएको वा गिलिएको छ भने प्रयोग नगर्नुहोस्।
५.ब्याट्री वा मोबाइल फोहोर फ्याल्दा सही तरिकाले छुट्याएर फाल्नुहोस्।