जापानलाई विश्वकै सबैभन्दा अनुशासित समाज मानिन्छ। यहाँको सार्वजनिक जीवनमा नियम, मर्यादा र शिष्टाचारको उच्च मूल्य छ। तर, यदि ती सामाजिक वा कानूनी अनुशासनहरू पालना नगरेमा के हुन सक्छ ? यो प्रश्न धेरै विदेशीहरूका लागि महत्त्वपूर्ण विषय हो।

जापानमा धेरै व्यवहारहरू “कानूनले होइन, संस्कृतिले नियन्त्रण गर्ने” किसिमका हुन्छन्। जस्तै -रेलमा ठूलो स्वरमा कुरा गर्नु, भीडमा धकेल्नु,बस तथा ट्रेनमा मोवाईल फोनमा कुरा गर्नु, पार्क वा सडकमा फोहोर फ्याँक्नु तथा सार्वजनिक स्थानमा धुम्रपान गर्नु।यी कार्यहरू कानूनी अपराध होइनन्, तर समाजमा अपमान, प्रहरीको चेतावनी र सामाजिक बहिष्कारको सामना गर्नुपर्ने हुन सक्छ।

जापानमा मानिसले “अरूलाई असजिलो पार्नु नै असभ्य व्यवहार” मान्छन्। त्यसैले, शिष्टाचार तोड्नु भनेको यहाँ सामाजिक प्रतिष्ठा गुमाउनु हो।

कानूनी सीमा पार्दा सजाय
याद गर्नुपर्ने कुरा यदि सार्वजनिक स्थानमा गरेको व्यवहारले अरूलाई असुरक्षा, हानी, वा अवरोध पुर्‍यायो भने कानूनी कारबाही हुन्छ। जस्तै – भीडमा हुलदंगा मच्चाउने, बाटो रोक्ने, कराउने, वा तोडफोड गर्ने कार्यहरू अनुशासन/वानी व्यहोराको कुरा मात्रै नभएर अपराधकारुपमा दर्ज हुनसक्छ। यस्तो अवस्थामा अधिकतम ३० दिनसम्मको जेल सजाय वा १० हजार येनसम्म जरिवाना या दुबै सजाय हुन सक्छ।

त्यस्तै, झगडा गर्ने वा अरूलाई चोट पुर्‍याउने जस्ता कार्यहरु ठूला अपराधिक घटनाको रुपमा दर्ज हुने गर्दछन् । जसको सजाय २ वर्षसम्म जेल वा ३ लाख येनसम्म जरिवाना हुनसक्छ।
यदि कसैले व्यवसाय वा सार्वजनिक सेवामा अवरोध पुर्‍यायो भने पनि ३ वर्षसम्म जेल वा ५० लाख येनसम्म जरिवाना हुनसक्छ।

यातायात र सार्वजनिक स्थानमा अनुशासन उल्लङ्घन
जापानको ट्रेन, बस र मेट्रोमा अनुशासन अत्यन्त कडा मानिन्छ।यदि यात्रुले ढोका बन्द गर्न तथा खोल्न रोके, भीडमा विवाद गरे वा नशामा हुलदंगा मच्चाए भने प्रहरीले अस्थायी हिरासतमा लिन सक्छ। सार्वजनिक स्थलमा अत्यधिक मदिरा सेवन गरी अरूलाई असजिलो बनाउने कार्यले पनि चेतावनी वा रातभर हिरासतमा राख्ने परिणाम ल्याउन सक्छ।

जापानमा अनुशासन नमान्दा सजाय मात्र होइन, सामाजिक विश्वास र प्रतिष्ठा पनि गुमाउनुपर्ने हुन्छ।त्यसैले, विदेशी नागरिकका लागि पनि जापानमा बसोबास गर्दा “कानूनी नियम संगसंगै सामाजिक अनुशासन”लाई गहिरो सम्मान गर्नुपर्छ।

जापानी समाजमा अनुशासनलाई दण्डको डरले होइन, “अरूलाई सम्मान गर्ने संस्कार”*का रूपमा पालन गरिन्छ । यही कारणले जापान विश्वका सबैभन्दा सभ्य र व्यवस्थित राष्ट्रमध्ये एक बनेको हो।