टोकियो,जापान। टोकियो महानगरपालिकाले घरायसी फोहोरको मात्रा घटाउन टोकियोका २३ वडामा घरायसी फोहोर शुल्क प्रणाली लागू गर्ने विषयमा छलफल अघि बढाउने तयारी गरेको छ। अक्टोबरमा सार्वजनिक गरिएको ‘टोकियोको स्रोत पुनर्चक्रण तथा फोहोर व्यवस्थापनसम्बन्धी नीतिगत दिशानिर्देशन’ को अन्तरिम प्रतिवेदनमा यो विषय समेटिएको हो।

उक्त योजना सन २०२६ को आर्थिक वर्षदेखि सन २०३० आर्थिक वर्षसम्म लागू हुने गरी तयार पारिँदैछ। साथै, सन २०५० सम्मको दीर्घकालीन लक्ष्य र सन २०३५ सम्मको मध्यमकालीन दृष्टिकोण पनि प्रतिवेदनमा उल्लेख गरिएको छ। टोकियो महानगरले फोहोर न्यूनीकरणलाई अझ प्रभावकारी बनाउन नागरिक र व्यवसायीको व्यवहार परिवर्तन गराउने प्रणाली आवश्यक रहेको बताएको छ, जसमा घरायसी फोहोर शुल्क एक प्रमुख उपायका रूपमा हेरिएको छ।

महानगरका अनुसार, जहाँ–जहाँ घरायसी फोहोरमा शुल्क प्रणाली लागू गरिएको छ, त्यहाँ फोहोरको मात्रा घटेको अनुभव देखिएको छ। त्यसैले अहिलेसम्म शुल्क नलाग्ने क्षेत्रहरूमा पनि फोहोर घटाउने उपायलाई कडा बनाउनुपर्ने आवश्यकता औंल्याइएको छ।

अहिलेसम्म अवस्था के छ ?
हालको अवस्थामा टोकियोका २३ वडामा घरायसी फोहोर फाल्न प्रत्यक्ष शुल्क लाग्दैन। घरायसी फोहोर संकलन सेवा स्थानीय कर प्रणालीभित्र समेटिएको छ। तर, ठूलो आकारको फोहोरमा भने पहिलेबाटै शुल्क तिरेर मात्र फाल्न पाइन्छ। त्यसैले सामान्य घरायसी फोहोरका हकमा हालसम्म निशुल्क नै मानिन्छ।

किन आवश्यक छ फोहोर घटाउन ?
टोकियो महानगरले फोहोर नियन्त्रण गर्नुपर्ने मुख्य कारणका रूपमा अन्तिम फोहोर व्यवस्थापन स्थलको सीमित क्षमता उल्लेख गरेको छ। टोकियोमा रहेको अन्तिम फोहोर थुपार्ने स्थल शिन–काइमेन क्षेत्रमा पहिले नै फोहोर थुपार्ने काम सुरु भइसकेको छ र यो स्थल ५० देखि ६० वर्षभित्रै पूर्ण रूपमा भरिन सक्ने अनुमान गरिएको छ।

अनुमानअनुसार टोकियोभित्रको सामान्य फोहोर उत्पादन मात्रा सन २०३० मा करिब ४१ लाख ७० हजार टन र सन २०३५ मा ४१ लाख ८० हजार टन पुग्नेछ। तर, यदि घरायसी फोहोर शुल्क प्रणाली लागू गरियो भने यो मात्रा सन २०३० मा ३६ लाख ८० हजार टन र सन २०३५ मा ३५ लाख ८० हजार टन मा झर्ने अपेक्षा गरिएको छ।

अहिले निर्णय भइसकेको हो ?
महत्त्वपूर्ण कुरा के हो भने, घरायसी फोहोर शुल्क प्रणाली अहिलेसम्म लागू भइसकेको छैन। यो हाल अध्ययन, छलफल र नीतिगत तयारीको चरणमा मात्र रहेको छ। भविष्यमा स्थानीय तह, नागरिक र व्यवसायीहरूसँगको छलफलपछि मात्रै अन्तिम निर्णय लिइने टोकियो महानगरपालिकाले जनाएको छ।

टोकियो महानगर दीर्घकालीन रूपमा दिगो फोहोर व्यवस्थापन सुनिश्चित गर्न र भावी पुस्ताका लागि सुरक्षित वातावरण बनाउन यो कदम महत्वपूर्ण हुने विश्वासमा देखिन्छ।