जापानभरि आज ‘सेचुबुन’ (節分) पर्व हर्षोल्लासका साथ मनाइँदैछ। यो पर्व जापानी पात्रोअनुसार वसन्त ऋतुको सुरुवातको अघिल्लो दिन मनाइन्छ र यसलाई दुष्ट आत्मा (ओनी) लाई घरबाट भगाएर नयाँ वर्षको लागि सौभाग्य र सुख भित्र्याउने दिनको रूपमा लिइन्छ।

के हो सेचुबुन?
सेचुबुनको शाब्दिक अर्थ “मौसमको विभाजन” हो। परम्परागत रूपमा, यसले जाडोको अन्त्य र वसन्तको सुरुवातलाई जनाउँछ। यस दिन जापानीहरूले विभिन्न परम्परागत विधिहरू अपनाएर आफ्नो घर र जीवनबाट नकारात्मक ऊर्जा हटाउने विश्वास गर्छन्।

‘मामेमाकी’ (豆撒き): भटमास फाल्ने परम्परा
सेचुबुनको सबैभन्दा लोकप्रिय परम्परा ‘मामेमाकी’ हो, जसमा भुटेको भटमास (सोयाबिन) घरभित्र र बाहिर फालिन्छ। भटमास फाल्दा “ओनी वा सोतो! फुकु वा उचि!” (鬼は外! 福は内!) भनिन्छ, जसको अर्थ हो “दुष्ट आत्मा बाहिर जाओ! सौभाग्य भित्र आओ!”। परिवारका सदस्यहरू, विशेषगरी बुबाहरूले, ओनीको मुखुण्डो लगाएर केटाकेटीहरूलाई तर्साउने र केटाकेटीहरूले उनीहरूलाई भटमासले हानेर भगाउने रमाइलो चलन पनि छ।

एहोमाकी (恵方巻き): सौभाग्यको सुशी रोल
पछिल्ला वर्षहरूमा सेचुबुनको अर्को अभिन्न अंग बनेको छ ‘एहोमाकी’ खाने परम्परा। यो एउटा लामो, नटुक्र्याइएको सुशी रोल हो, जसमा सात प्रकारका सामग्रीहरू राखिन्छन्। सात अंकलाई जापानमा सात सौभाग्यका देवता (七福神 – सिचि-फुकु-जिन) सँग जोडेर हेरिन्छ।

एहोमाकी खाने नियमहरू:

१. शुभ दिशा (एहो) तर्फ फर्किने: प्रत्येक वर्षको शुभ दिशा फरक हुन्छ। सन् २०२६ को लागि शुभ दिशा दक्षिण-दक्षिण-पूर्व (南南東) तोकिएको छ।
२. नबोली खाने: एहोमाकी खाइरहँदा बीचमा बोल्नु हुँदैन। मनमा आफ्नो इच्छा राखेर चुपचाप पूरा रोल खानुपर्छ।
३. नटुक्र्याई खाने: रोललाई चक्कुले काट्दा सौभाग्य पनि काटिन्छ भन्ने विश्वासका कारण यसलाई सिंगै खानुपर्छ।

यो परम्परा विशेषगरी ओसाका क्षेत्रबाट सुरु भएको मानिए पनि अहिले जापानभरि लोकप्रिय भइसकेको छ। डिपार्टमेन्ट स्टोरदेखि सुपरमार्केटसम्म विभिन्न प्रकारका स्वादिष्ट एहोमाकीहरू बिक्रीका लागि राखिएका छन्।

सांस्कृतिक महत्व र आधुनिकता
सेचुबुनले जापानी संस्कृतिमा गहिरो जरा गाडेको छ। यसले मानिसहरूलाई आफ्नो जीवनबाट नकारात्मकता हटाएर नयाँ सुरुवात गर्न प्रेरित गर्दछ। समयसँगै, यो पर्वले व्यावसायिक रूप पनि लिएको छ, तर यसको मौलिक सांस्कृतिक महत्व र पारिवारिक जमघटको अवसर भने कायमै छ। आजको दिन जापानी मन्दिरहरूमा पनि विशेष कार्यक्रमहरू आयोजना गरिन्छन्, जहाँ हजारौं मानिसहरू भेला भएर सिमी फाल्ने कार्यक्रममा सहभागी हुन्छन्।