राजन गौतम,जापान।

जापानमा वसन्त ऋतुको आगमनसँगै देशभरि गुलाबी र सेता फूलहरूले ढाकिने दृश्य देखिन्छ, जसलाई साकुरा अर्थात् चेरी ब्लसम भनिन्छ। जापानी समाजमा साकुरा केवल फूल मात्र होइन, जीवनको क्षणभंगुर सुन्दरता र नयाँ सुरुवातको प्रतीकका रूपमा पनि लिइन्छ। मार्चको अन्तिम सातादेखि अप्रिलसम्म जापानका पार्क, नदीकिनार र सडकहरू साकुराले भरिन्छन्। यस समयमा मानिसहरू परिवार, साथीभाइ वा सहकर्मीहरूसँग फूलमुनि बसेर रमाइलो गर्ने परम्परालाई “हनामी” भनिन्छ।

साकुराको ’फेदमा हानामी’गर्दै मानिसहरु

साकुरा प्रायः सजावटी प्रजातिका चेरीका रूख हुन्। धेरैजसो प्रजातिले फल दिँदैनन्, मुख्य रूपमा सौन्दर्यका लागि रोपिन्छन्। साकुराको फूल हल्का गुलाबी वा सेतो हुन्छ र पूर्ण रूपमा फुलेपछि सामान्यतया एक हप्ताजति मात्र टिक्ने गर्छ। यही छोटो अवधि पनि यसको विशेष आकर्षण हो, जसले जापानी संस्कृति र साहित्यमा गहिरो प्रभाव पारेको छ।
यसको ठीक विपरीत, नेपालका पहाडी क्षेत्रमा पाइने हिमालयन चेरी, जसलाई स्थानीय रूपमा पैयुँ भनिन्छ, प्रकृतिमा स्वतः उम्रिने वन्य प्रजातिको चेरी हो। यसको वैज्ञानिक नाम प्रुनुस सेरासोइड्स हो। पैयुँ विशेषगरी नेपालको पहाडी क्षेत्र, करिब एक हजार दुई सय मिटरदेखि दुई हजार चार सय मिटर उचाइसम्मका वन क्षेत्रमा पाइन्छ।

पैयुँको फूल प्रायः कात्तिकदेखि मंसिर महिनाको बीचमा फुल्ने गर्छ। यसको रङ गाढा गुलाबी हुन्छ र पहाडी वनहरूमा एकैपटक धेरै रूख फुल्दा अत्यन्त आकर्षक दृश्य देखिन्छ। नेपालमा पैयुँ साकुराजस्तै औपचारिक उत्सवसँग जोडिएको त छैन, तर प्राकृतिक सौन्दर्यका कारण पहाडी भूभागमा यसले विशेष आकर्षण थप्ने गर्छ।

जापानको साकुरा र नेपालको पैयुँबीच सबैभन्दा ठूलो भिन्नता तिनको मौसम, उपयोग र सांस्कृतिक अर्थमा देखिन्छ। साकुरा मुख्य रूपमा मानवद्वारा रोपिएका सजावटी रूख हुन् र जापानी सांस्कृतिक जीवनसँग गहिरो रूपमा जोडिएका छन्। पैयुँ भने प्राकृतिक वनस्पतिका रूपमा हिमालय क्षेत्रमा फैलिएको प्रजाति हो।

यसका अतिरिक्त साकुरा वसन्तमा फुल्छ भने पैयुँ शरद ऋतुको अन्त्यतिर फुल्छ। साकुराको फूल हल्का गुलाबी वा सेतो हुने गर्छ भने पैयुँको फूल गाढा गुलाबी देखिन्छ।